Review ‘Homo Deus – Yuval Noah Harari’

Review ‘Homo Deus – Yuval Noah Harari’

Waardering: 4 uit 5.

Prikkelend, vernieuwend en verhelderend. 

Ik ben wederom onder de indruk van deze man. Waar Sapiens terugblikt op de menselijke geschiedenis, bespreekt Harari in Homo Deus plausibele scenario’s en ontwikkelingen in de toekomst van de mens.  Want, nu we zo ontzettend veel bereikt hebben in onze samenleving, wat nu?  

Zijn verhaal is realistisch, maar niet deterministisch of wanhopig. Als lezer word je je bewust gemaakt van bepaalde cruciale ontwikkelingen en word je uitgenodigd om er zelf verder over na te denken. Dit verruimt je verbeelding van de toekomst.

Evenals in zijn vorige boek Sapiens, benadrukt Harari in dit boek het belang van fictie in de samenleving. Het onderscheid tussen fictie en realiteit zal moeilijker, maar ook essentiëler worden in de toekomst.

“Corporations, money and nations exist only in our imagination. We invented them to serve us; why do we find ourselves sacrificing our lives in their service?”

De status van de mens staat steeds meer op wankelen. De dominantie van de mens wordt op dit moment gerechtvaardigd met het argument dat de mens een individu is met een ziel, in tegenstelling tot andere diersoorten. In onze westerse liberale samenleving geloven we dat het mensenleven heilig is, en dat onze eigen ervaringen ons het beste kunnen vertellen welke keuzes we zouden moeten maken. En niemand anders.  

Dit gaat ook gepaard met een bepaalde soort arrogantie. We zijn slim, weten wat goed voor ons is en niets staat ons in de weg. 

“The modern world does not believe in purpose, only in cause. We are constrained by nothing except our own ignorance. No paradise awaits us after death – but we can create paradise here on earth and live in it forever. If we just manage to overcome some technical difficulties.”

Echter wordt het bestaan van een ziel in de mens door wetenschappelijk onderzoek niet bevestigd.  Kunnen we wel zelf onze verlangens en gedachtes bepalen? Of worden we door interne en externe invloeden gestuurd, zoals neurotransmitters, hormonen, politiek en educatie? 

Volgens Harari en de wetenschap is er geen vrije wil. “No, I don’t choose my desires. I only feel them, and act accordingly. In reality, there is only a stream of consciousness, and desires arise and pass away within this stream, but there is no permanent self that owns the desires.”

Wanneer de reden van onze superioriteit op aarde wordt betwist, bevinden we ons in een kwetsbare positie. We blijken geen ziel te hebben, maar te bestaan uit miljarden verschillende stukjes. Technologie kan deze stukjes ontcijferen. Dan zijn we te besturen, met behulp van algoritmes.  

“The new technologies of the twenty-first century may thus reverse the humanist revolution, stripping humans of their authority, and empowering non-human algorithms instead.” 

Het is belangrijk om bij deze grote ontwikkelingen en vraagstukken stil te staan omdat dergelijke ontwikkelingen heel snel kunnen gaan zonder dat men zich er bewust van is. Daarom zou ik dit boek ook ten zeerste aanraden.

“It is dangerous to trust our future in market forces, because these forces do what’s good for the market rather than what’s good for humankind or for the world.”

Dit boek doet je beseffen dat je als individu totaal meegenomen wordt in de waarden en normen van jouw generatie. Dat je onderdeel bent van het grote geheel. Waarom vind je belangrijk wat je belangrijk vindt? Waarom wens je bepaalde dingen?

Daarnaast levert Harari goede vraagstukken over de toenemende rol van technologie en algoritmes in onze levens en de toenemende ongelijkheid in de wereld.

Zeer intrigerend.

Gelezen op de bank. 

Review ‘Sapiens – Yuval Noah Harari’

Review ‘Sapiens – Yuval Noah Harari’

Waardering: 4 uit 5.

Intrigerend, verhelderend, ernstig.

Dit is in mijn ogen echt een van de waardevolste boeken van dit moment. Harari is een docent en historicus die zijn inzichten op dit gebied combineert met filosofie. Een ondergewaardeerd vakgebied in het huidige tijdperk.  Dit boek heeft een ontzettend groot potentieel om mensen op een positieve manier te beïnvloeden.  

Harari beschrijft in zijn boek Sapiens de wording van de mensheid. Als filosoof stelt hij belangrijke vragen bij wetenschappelijke inzichten van de geschiedenis van de mens. Waar komt de mens vandaan? Hoe zijn wij de mens geworden die we nu zijn? Waarom gedragen we ons op een bepaalde manier? Waarom verlangen we naar bepaalde dingen? 

Eén van de belangrijkste inzichten uit dit boek gaat over de rol van verhalen in het leven van de mens. Deze hebben het grootste gedeelte van onze geschiedenis centraal gestaan en dat doen ze nog steeds. Deze denkbeelden, ofwel de imaginaire orde, bepalen wat je verlangt, wat je denkt en wat je doet.  

“Net als gelijkheid, rechten en naamloze vennootschappen is vrijheid iets wat door mensen is uitgevonden en alleen bestaat in hun verbeelding.” 

Echter toont onderzoek aan dat menselijk gedrag vooral bepaald wordt door hormonen, genen en synapsen. En dus niet door een ziel van de Homo Sapiens die volgens onze politiek en rechtspraak op een hoog voetstuk wordt geplaatst. De vrije wil van de mens, één van de grootste thema’s van de filosofie, wordt hier ten zeerste betwijfeld.  

“Iedereen wordt geboren in een gevestigde imaginaire orde en zijn of haar verlangens worden van geboorte af aan bijgestuurd door de dominante mythen daarbinnen. Onze persoonlijke verlangens worden zo de belangrijkste verdedigingssystemen van de imaginaire orde.” 

Zo worden we in ons gedrag tegenwoordig in het westen sterk beïnvloed door het romanticisme, een stroming die ons leert dat we zo veel mogelijk moeten meemaken en ervaren om ons menselijk potentieel ten volle te ontwikkelen. Tevens speelt het consumentisme een grote rol, die ons vertelt dat we gelukkig kunnen worden door zo veel mogelijk producten en diensten te consumeren. Genoeg reflextie materiaal.

Een ander belangrijk onderwerp dat behandeld wordt is sociale ongelijkheid. Ongelijkheid tussen zwart en wit, tussen rijk en arm en man en vrouw. Wat is de trend, hoe wordt ongelijkheid in stand gehouden, en wat zijn de implicaties hiervan? 

“De meeste mensen beweren dat hun sociale hiërarchie een natuurlijk, rechtvaardig fenomeen is, terwijl die van andere volkeren gebaseerd zijn op onware, belachelijke criteria.” 

Dan – wat is onze eigen perceptie van de mensheid en de wereld nu? Volgens Harari leven we in de vredigste tijd die er ooit geweest is. We zijn echter erg gefixeerd op de toekomst, waardoor we dit niet goed lijken te beseffen. Alles wat bereikt is wordt als vanzelfsprekend beschouwd. Daarom is dit boek een aanwinst. Het geeft je een vollediger beeld van de mensheid en biedt ontzettend veel perspectief. En je zult vanzelf dankbaarder worden voor je huidige situatie. 

“Een van de weinige ijzeren wetten van de geschiedenis is dat luxe zich vaak ontwikkelt tot noodzaak en dan weer nieuwe verplichtingen schept.” 

Dit boek geeft voor mij echt de essentie weer. Dingen vallen op zijn plek. Het verheldert en laat je het overkoepelende geheel zien.  

Wat ik ook erg waardeer is het feit dat dit boek met een open blik is geschreven, en geen doemscenario wil beschrijven. Hij laat jou als lezer kritisch nadenken met een duwtje in de rug. 

Gelezen op de bank.