Review ‘De man van nu – Sara Berkeljon’

Review ‘De man van nu – Sara Berkeljon’

Waardering: 3 uit 5.

Een portret in 20 interviews 

Met interviews van onder andere: Jan Cremer, Ali B, Alfred Birney, Aart Staartjes en Theo Maassen. 

Provocerend, geestig, boeiend. 

“Voor mij is een interview pas geslaagd als verschillende mensen er verschillende dingen in lezen. Als de ene lezer de geïnterviewde sympathiek vindt en de ander hem een lul, is de kans groot dat het een goed portret is.” 

Voor het eerst las ik een boek bestaande uit enkel interviews met mannen. En ik ben zeer verrast. De verschillen in doen en laten en in opvattingen tussen al deze mannen worden prachtig naar voren gehaald.  

De thema’s die aan het licht komen zijn onder andere: bekend zijn, relaties en de liefde, racisme, werken als artiest, feminisme, werkdruk en de politiek.  

“Om je de waarheid te zeggen voel ik me nergens thuis, nee, op de hele wereld niet. Mijn moeder zei altijd tegen mij: “jij komt van een andere planeet.” Misschien had ze wel gelijk. Ik vind de wereld een verschrikkelijke plek.” – Alfred Birney 

Daarnaast worden de verschillen tussen mannen uit andere generaties duidelijk omtrent maatschappelijke thema’s . Hier zat voor mij ook wel enig wrevel.  

“Schrijven is mannenwerk. Mannen zien helderder. Vrouwen worden te veel geleid door emoties. Een vrouw zit te keutelen over een lieveheersbeestje, bijvoorbeeld, waar een man gewoon recht op zijn doel af loopt. 

Interviewster: U meent dit serieus? 

“Ik heb er eigenlijk geen mening over, ik heb nog nooit literatuur van een vrouw gelezen.” – Jan Cramer 

Tevens maken deze interviews erg bewust van de grote en ingrijpende veranderingen die hebben plaatsgevonden in de afgelopen twintig jaar en hoe verschillende generaties hier anders mee omgaan.  

“De vooruitgang is een soort dwang. Als ik in Amsterdam naar het atelier ga, zie ik acht van de tien mensen op de fiets telefoneren. Ik denk dan: waar hebben ze het in godsnaam over? Mijn telefoongesprekken zijn altijd heel kort.” – Armando 

Ook mooi om mensen beter te leren kennen, met hun eigen moeilijkheden en drijfveren.  

“Ik zal er nooit in slagen innerlijke rust te vinden. Tegelijkertijd is dat het mooie, zoals het ook mooier is om je geliefde niet helemaal te snappen.” – Frenk van der Linden 

“Het enige dat ik hoop is dat ik iets kan bijdragen aan de rapscene en aan de samenleving. Mijn grootste uitdaging is om mijn huidige levensstijl stoer te maken, zodat rappers niet meer rappen over wodka, maar over fruit.” – Ali B 

Gelezen op de bank en in bed. Augustus 2021.  

Review ‘Hallo witte mensen – Anousha Nzume’

Review ‘Hallo witte mensen – Anousha Nzume’

Waardering: 4 uit 5.

Confronterend, leerzaam, scherp. 

Nzume maakt het lastige onderwerp racisme bespreekbaar met dit boek. Met mij heeft het wat gedaan. Haar maatschappelijke bijdrage met dit boek is enorm in mijn ogen. 

Dit boek is zeer educatief en in een vlotte schrijfstijl geschreven. Dit maakt dat ik dit boek ook zeker zal aanraden. 

“Populaire beschrijvingen van zwarte vrouwen zijn geen beschrijvingen van zwarte vrouwen. Het zijn beschrijvingen van witte gevoelens en beelden van zwarte vrouwen. Veelal denigrerend. Veelal pijnlijk.” 

Enkele bekende psychologische reacties omtrent racisme worden beschreven en uitgelegd. Er komen historische gebeurtenissen in voor en ze verwijst door naar menig andere boeken, video’s en andere bronnen over dit onderwerp. 

Het boek is gericht naar witte mensen met als doel zelfreflectie. Zelfreflectie naar je eigen gedrag, gedachten en reacties in de omgang met zwarte mensen. En dat is bij mij zeker gelukt. 

Gelezen in Oostenrijk. 

Review ‘Girl, Woman, Other – Bernardine Evaristo’

Review ‘Girl, Woman, Other – Bernardine Evaristo’

Waardering: 3 uit 5.

Realistisch, scherp, modern.

Een geestige verhalenbundel met flink wat diepgang.

Een boek met verhalen en perspectieven van vele verschillende vrouwen uit Groot-Brittannië. Realistisch en modern geschreven. Deze eerste kennismaking met de schrijfster was zeer positief voor mij.

Persoonlijke verhalen over activisme, radicaal feminisme, verkrachting, moederschap, racisme en armoede.

“Amma wanted her daughter to be free, feminist and powerful. Later she took her on personal development courses for children to give her the confidence and articulary to flourish in any setting. Big mistake.”

Evaristo heeft een opvallende en interessante schrijfstijl. Zeer direct en tegelijkertijd ietwat chaotisch. Dit is wennen, maar geniaal als je er eenmaal in zit.

“Nobody talked loudly about growing up in a council flat on a skyscraper estate with a single mother who worked as a cleaner.
Nobody talked loudly about never having gone on a single holiday, like ever.
Nobody talked loudly about feeling too ugly, stupid, fat or just plain out of place, out of sorts, out of their depth.
Nobody talked loudly about being gang banged at thirteen and a half.”

Girl, Woman, Other nodigt uit om meer van deze schrijfster te gaan lezen.

Gelezen in de tuin.

Review ‘Op zoek naar de hemel – Hans Peter Roel’

Review ‘Op zoek naar de hemel – Hans Peter Roel’

Werkelijk, persoonlijk en diepzinnig. 

Waardering: 2 uit 5.

Dit boek is duidelijk geschreven vanuit een Nederlands perspectief, wat voor veel herkenning zorgt. Een bijzonder en inspirerend verhaal over de zoektocht naar antwoorden.

Vragen over de zin en het nut van het leven. Over je eigen indeling ervan.

Over reizen en andere culturen. Reizen naar andere plekken en reizen naar binnen. Over het herstel na impactvolle ervaringen.  

“Bij ons op straat zie je nauwelijks ellende, maar ook intens geluk is er weinig te vinden. Nederland heeft een meer gesloten samenleving, terwijl in India ziekte, armoede en dood aan ieder die het wil zien wordt getoond, rauw, open en bloot.” 

In dit verhaal zitten vele levenslessen verwikkeld. Wat mij betreft echter iets te vlot aan het licht gebracht. Desondanks waardevol om deze reis te aanschouwen.  

Gelezen op de bank. 

Review ‘Homo Deus – Yuval Noah Harari’

Review ‘Homo Deus – Yuval Noah Harari’

Waardering: 4 uit 5.

Prikkelend, vernieuwend en verhelderend. 

Ik ben wederom onder de indruk van deze man. Waar Sapiens terugblikt op de menselijke geschiedenis, bespreekt Harari in Homo Deus plausibele scenario’s en ontwikkelingen in de toekomst van de mens.  Want, nu we zo ontzettend veel bereikt hebben in onze samenleving, wat nu?  

Zijn verhaal is realistisch, maar niet deterministisch of wanhopig. Als lezer word je je bewust gemaakt van bepaalde cruciale ontwikkelingen en word je uitgenodigd om er zelf verder over na te denken. Dit verruimt je verbeelding van de toekomst.

Evenals in zijn vorige boek Sapiens, benadrukt Harari in dit boek het belang van fictie in de samenleving. Het onderscheid tussen fictie en realiteit zal moeilijker, maar ook essentiëler worden in de toekomst.

“Corporations, money and nations exist only in our imagination. We invented them to serve us; why do we find ourselves sacrificing our lives in their service?”

De status van de mens staat steeds meer op wankelen. De dominantie van de mens wordt op dit moment gerechtvaardigd met het argument dat de mens een individu is met een ziel, in tegenstelling tot andere diersoorten. In onze westerse liberale samenleving geloven we dat het mensenleven heilig is, en dat onze eigen ervaringen ons het beste kunnen vertellen welke keuzes we zouden moeten maken. En niemand anders.  

Dit gaat ook gepaard met een bepaalde soort arrogantie. We zijn slim, weten wat goed voor ons is en niets staat ons in de weg. 

“The modern world does not believe in purpose, only in cause. We are constrained by nothing except our own ignorance. No paradise awaits us after death – but we can create paradise here on earth and live in it forever. If we just manage to overcome some technical difficulties.”

Echter wordt het bestaan van een ziel in de mens door wetenschappelijk onderzoek niet bevestigd.  Kunnen we wel zelf onze verlangens en gedachtes bepalen? Of worden we door interne en externe invloeden gestuurd, zoals neurotransmitters, hormonen, politiek en educatie? 

Volgens Harari en de wetenschap is er geen vrije wil. “No, I don’t choose my desires. I only feel them, and act accordingly. In reality, there is only a stream of consciousness, and desires arise and pass away within this stream, but there is no permanent self that owns the desires.”

Wanneer de reden van onze superioriteit op aarde wordt betwist, bevinden we ons in een kwetsbare positie. We blijken geen ziel te hebben, maar te bestaan uit miljarden verschillende stukjes. Technologie kan deze stukjes ontcijferen. Dan zijn we te besturen, met behulp van algoritmes.  

“The new technologies of the twenty-first century may thus reverse the humanist revolution, stripping humans of their authority, and empowering non-human algorithms instead.” 

Het is belangrijk om bij deze grote ontwikkelingen en vraagstukken stil te staan omdat dergelijke ontwikkelingen heel snel kunnen gaan zonder dat men zich er bewust van is. Daarom zou ik dit boek ook ten zeerste aanraden.

“It is dangerous to trust our future in market forces, because these forces do what’s good for the market rather than what’s good for humankind or for the world.”

Dit boek doet je beseffen dat je als individu totaal meegenomen wordt in de waarden en normen van jouw generatie. Dat je onderdeel bent van het grote geheel. Waarom vind je belangrijk wat je belangrijk vindt? Waarom wens je bepaalde dingen?

Daarnaast levert Harari goede vraagstukken over de toenemende rol van technologie en algoritmes in onze levens en de toenemende ongelijkheid in de wereld.

Zeer intrigerend.

Gelezen op de bank. 

Review ‘Wild – Cheryl Strayed’

Review ‘Wild – Cheryl Strayed’

Waardering: 3 uit 5.

Dit verhaal boeide me enorm. Met nuchterheid en humor beschrijft Cheryl Strayed haar belevenissen op de Pacific Crest Trial, de langste en zwaarste voettocht die ze ooit zal maken. Tegelijkertijd is dit ook een emotionele en mentale confrontatie, aangezien ze zich op persoonlijk gebied in een crisis bevindt.

Grote thema’s in dit boek zijn rouw, confrontatie, vriendschap, eenzaamheid en moed. 

‘Ruim een halfuur later gilde mijn innerlijke stem het uit. Waar ben ik aan begonnen? Een geluid dat ik zo goed en kwaad als het ging negeerde door te neuriën, wat niet bepaald meeviel omdat ik tegelijkertijd hijgde, kreunde, met man en macht in die semi-gehurkte voorovergebogen houding probeerde te blijven lopen en ook nog de pas erin moest houden.” 

Door haar realistische beschrijvingen van de fysieke beproeving en innerlijke strijd krijg je echt het gevoel dat je naast de hoofdpersoon meeloopt.

“Kilometers waren langgerekte, vertrouwde kluwens onkruid, brokken verhard zand, grassprietjes, bloemen die wuifden op de wind en krakende bomen met doorgebogen takken. Kilometers waren het geluid van mijn ademhaling, mijn voetstappen op het pad met één stap tegelijk, het getik van mijn skistok. Door de PCT wist ik nu wat een kilometer was.” 

Haar motivatie om aan de toch te beginnen heeft een diepe oorsprong. Dit doet me afvragen of zo’n fysiek en mentaal zware voettocht als de PCT ook te voltooien is zonder een innerlijke crisis.

“Ineens wist ik ook weer waarom ik had gedacht dat ik tegen deze voettocht was opgewassen. Van alle dingen waarmee ik mezelf overtuigde dat ik de PCT kon lopen, was de dood van mijn moeder hetgeen geweest dat me het diepst deed geloven in mijn persoonlijke veiligheid. Wat kon mij nu nog gebeuren, had ik gedacht. Het ergste is me toch al overkomen.” 

De transitie van fysiek lijden naar een mentale verlossing is heel interessant.

“Ik vond het ongelofelijk dat ik alles wat ik nodig had om te overleven op mijn rug droeg. En nog wel het alle ongelofelijkst dat ik dat allemaal dragen kon. Dat ik het ondragelijke kon dragen. Deze inzichten in mijn lichamelijke, materiële leven hadden hun weerklank in de emotionele en spirituele sfeer. Dat mijn ingewikkelde leven in één klap tot zo’n eenvoud kon worden teruggebracht was overweldigend.

Dit boek heeft een verfilming. In dit geval vond ik het boek beter dan de film, ook al is het een mooie aanvulling op het boek. 

Gelezen op de bank. 

Review ‘Sapiens – Yuval Noah Harari’

Review ‘Sapiens – Yuval Noah Harari’

Waardering: 4 uit 5.

Intrigerend, verhelderend, ernstig.

Dit is in mijn ogen echt een van de waardevolste boeken van dit moment. Harari is een docent en historicus die zijn inzichten op dit gebied combineert met filosofie. Een ondergewaardeerd vakgebied in het huidige tijdperk.  Dit boek heeft een ontzettend groot potentieel om mensen op een positieve manier te beïnvloeden.  

Harari beschrijft in zijn boek Sapiens de wording van de mensheid. Als filosoof stelt hij belangrijke vragen bij wetenschappelijke inzichten van de geschiedenis van de mens. Waar komt de mens vandaan? Hoe zijn wij de mens geworden die we nu zijn? Waarom gedragen we ons op een bepaalde manier? Waarom verlangen we naar bepaalde dingen? 

Eén van de belangrijkste inzichten uit dit boek gaat over de rol van verhalen in het leven van de mens. Deze hebben het grootste gedeelte van onze geschiedenis centraal gestaan en dat doen ze nog steeds. Deze denkbeelden, ofwel de imaginaire orde, bepalen wat je verlangt, wat je denkt en wat je doet.  

“Net als gelijkheid, rechten en naamloze vennootschappen is vrijheid iets wat door mensen is uitgevonden en alleen bestaat in hun verbeelding.” 

Echter toont onderzoek aan dat menselijk gedrag vooral bepaald wordt door hormonen, genen en synapsen. En dus niet door een ziel van de Homo Sapiens die volgens onze politiek en rechtspraak op een hoog voetstuk wordt geplaatst. De vrije wil van de mens, één van de grootste thema’s van de filosofie, wordt hier ten zeerste betwijfeld.  

“Iedereen wordt geboren in een gevestigde imaginaire orde en zijn of haar verlangens worden van geboorte af aan bijgestuurd door de dominante mythen daarbinnen. Onze persoonlijke verlangens worden zo de belangrijkste verdedigingssystemen van de imaginaire orde.” 

Zo worden we in ons gedrag tegenwoordig in het westen sterk beïnvloed door het romanticisme, een stroming die ons leert dat we zo veel mogelijk moeten meemaken en ervaren om ons menselijk potentieel ten volle te ontwikkelen. Tevens speelt het consumentisme een grote rol, die ons vertelt dat we gelukkig kunnen worden door zo veel mogelijk producten en diensten te consumeren. Genoeg reflextie materiaal.

Een ander belangrijk onderwerp dat behandeld wordt is sociale ongelijkheid. Ongelijkheid tussen zwart en wit, tussen rijk en arm en man en vrouw. Wat is de trend, hoe wordt ongelijkheid in stand gehouden, en wat zijn de implicaties hiervan? 

“De meeste mensen beweren dat hun sociale hiërarchie een natuurlijk, rechtvaardig fenomeen is, terwijl die van andere volkeren gebaseerd zijn op onware, belachelijke criteria.” 

Dan – wat is onze eigen perceptie van de mensheid en de wereld nu? Volgens Harari leven we in de vredigste tijd die er ooit geweest is. We zijn echter erg gefixeerd op de toekomst, waardoor we dit niet goed lijken te beseffen. Alles wat bereikt is wordt als vanzelfsprekend beschouwd. Daarom is dit boek een aanwinst. Het geeft je een vollediger beeld van de mensheid en biedt ontzettend veel perspectief. En je zult vanzelf dankbaarder worden voor je huidige situatie. 

“Een van de weinige ijzeren wetten van de geschiedenis is dat luxe zich vaak ontwikkelt tot noodzaak en dan weer nieuwe verplichtingen schept.” 

Dit boek geeft voor mij echt de essentie weer. Dingen vallen op zijn plek. Het verheldert en laat je het overkoepelende geheel zien.  

Wat ik ook erg waardeer is het feit dat dit boek met een open blik is geschreven, en geen doemscenario wil beschrijven. Hij laat jou als lezer kritisch nadenken met een duwtje in de rug. 

Gelezen op de bank.

Review ‘De acht bergen – Paolo Cognetti’

Review ‘De acht bergen – Paolo Cognetti’

Waardering: 3 uit 5.

Paolo vertelt in dit boek een mooi verhaal over het bergleven in de Italiaanse Alpen. Het brengt je terug naar de essentie en de eenvoud van het leven. Met een beetje fantasie kom je tijdens het lezen van dit boek compleet tot rust. De metaforen die herhaaldelijk terug komen, maken dit boek tot een succes voor mij.

“Gletsjers, vertelde hij ons op het pad naar boven, zijn de nagedachtenis aan voorbije winters die de berg voor ons bewaart. Boven een bepaalde hoogte houden ze die herinnering vast, dus als we iets uit het verleden willen weten, dan moeten we naar boven.”

“Als het punt waarin je je in een rivier onderdompelt het heden is, dacht ik, dan is het verleden het water dat langs je heen is gespoeld, dat verder stroomafwaarts gaat, waar er niets meer voor je is, terwijl de toekomst het water is dat van voren komt en dat gevaren en verrassingen met zich meebrengt. Het verleden is dalwaarts, de toekomst bergopwaarts. Dat had ik mijn vader moeten antwoorden.”

Vriendschap, familie en eenheid met de natuur zijn grote thema’s in dit verhaal, wat ook belangrijke begrippen zijn binnen de Italiaanse cultuur. Een prachtige vriendschap bloeit op tussen de hoofdpersoon en een andere dorpsjongen. Een vriendschap die zijn pieken en dalen kent, die altijd in verandering is, en die met de seizoenen mee beweegt.

“De kleine alpenden stond er nog, even iel en scheef als toen ik hem had geplant, maar hij leefde nog. Ook hij wiegde in de wind, maar boezemde geen gevoel van vrede of harmonie in: eerder van koppigheid, gehechtheid aan het leven. Ik bedacht dat die dingen in Nepal niet als deugden golden, maar in de Alpen misschien wel.”

De relatie tussen zoon en vader staat ook centraal in dit boek. Het vele bergklimmen door vader, ofwel de hoogte in vluchten, bemoeilijkt deze relatie.

“Bergen waren ’s winters niet bedoeld voor mensen en moesten met rust gelaten worden. In zijn filosofie van klimmen en dalen, of liever, van het op grote hoogte ontvluchten van dingen die je beneden kwelden, diende op een licht seizoen onvermijdelijk een zwaar seizoen te volgen: een periode van werk, leven in de vlakte en een donker gemoed.”

Met weinig conversaties weet de schrijver hier prachtige relaties te beschrijven tussen mens en natuur, vader en zoon en dalen en bergen. Een Italiaanse klassieker.

Gelezen in de achtertuin.

(1) Paolo Cognetti, De acht bergen

Review ‘Top Five Regrets of the Dying – Bronnie Ware’

Review ‘Top Five Regrets of the Dying – Bronnie Ware’

Waardering: 3 uit 5.

In dit boek beschrijft Bronnie, een Australische auteur, over haar tijd in de palliatieve zorg. Zonder opleiding leert ze in dit vak mooie mensen en mooie verhalen kennen. Veel mensen bleken ergens spijt van te hebben in hun leven, achteraf gezien. En vaak ging dit over dezelfde soort zaken. In ‘The top five regrets of the dying’ worden de vijf meest genoemde zaken behandeld waar deze mensen spijt van hadden aan het einde van hun leven. Waarom ze hier spijt van hadden en hoe de lezer deze informatie kan toepassen in zijn of haar eigen leven.

“In their final weeks and days, when all else had fallen away, they could see what potential joy life had offered them, if only they had lived differently.”

Het boeit me enorm dat stervenden zo vaak spijt hebben van dezelfde dingen in hun levens. Het lijkt wel alsof iedereen het later pas inziet. Waar het nu echt om gaat. Ik denk dat dit ook aangeeft hoe makkelijk je je kunt laten meeslepen door je omgeving. En dat het helemaal niet makkelijk is om de makkelijke wegen te kiezen in je leven. De wegen die vaak tot spijt leiden.

“I wish I had the courage to live a life true to myself, not the life others expected of me.”

“I wish I’d hadn’t worked so hard.”

“I wish I’d had the courage to express my feelings.”

“I wish I had stayed in touch with my friends.”

“I wish I had let myself be happier.”

De schrijfster doet met dit boek een poging om je te behoeden voor het maken van dezelfde fouten. Om de cirkel te doorbreken. Toch vraag ik me af of het echt te leren is door het lezen van een boek. Het is denkbaar dat mensen zelf de fouten moeten maken, alvorens in te zien wat nu echt belangrijk is.

“The clock ticks for every one of us. It is your own choice how you spend your remaining days.”

De levensverhalen van de mensen waar ze voor zorgt en haar eigen verhaal worden mooi afgewisseld. Zo wordt de boodschap van het boek mooi toegepast. Dit is absoluut een boek om vaker te lezen. En dat is ook zeker wat ik ga doen. Het is ook een mooi boek om cadeau te geven aan iemand, al kan dat wellicht wat confronterend zijn voor de ontvanger.

“Each of the regrets from the bedsides of those now dearly departed people, takes courage and love to conquer. But the choice is yours.”

Een zeer inspirerend boek. Lees het om de focus te verscherpen voor jezelf en voor de mensen om je heen.

Gelezen op Ameland.

Review ‘Het moois dat we delen – Ish Ait Hamou’

Review ‘Het moois dat we delen – Ish Ait Hamou’

Waardering: 4 uit 5.

Hoopvol, simpel, rauw.

Dit boek raakte me. In een simpele, maar sprekende schrijfstijl belicht Ish de complexiteit van het samenleven in een mooi verhaal.

De levens van twee eenzame mensen die toch verbonden lijken te zijn, komen samen. Het is een verhaal over vergeving, identiteit, ontmoetingen en samensmelting van groepen mensen en individuele personen. Over hoe het delen van jouw beleving en verhaal voor verlossing, begrip en harmonie kan zorgen.

Eerlijkheid is een woord dat zijn oorsprong in het hart vindt, maar dat vaak enkel op de tong verblijft.”

Vooroordelen. Een thema dat mij erg fascineert, komt vaak naar voren in dit verhaal. Hoe het kan ontstaan en hoe vreselijk pijnlijk het kan zijn wanneer het je leven en dat van je familie bepaalt. Het is de oorzaak van talloze misverstanden, het wantrouwen van mensen die niet op je lijken.

“Woorden lijken onschuldig, maar leg ze op een verkeerde plaats, op een verkeerd tijdstip en het worden landmijnen.”

Racisme is een ontzettend gevoelig onderwerp, en de schrijver heeft er op een bedachtzame manier mee om weten te gaan. Beide kanten worden prachtig belicht. Het gevoel dat je nooit geaccepteerd zal worden of opgenomen wordt in de samenleving, vanwege je afkomst. De splitsing tussen ons en hen. Het is een ontzettend complex, maar tevens een simpele kwestie.

“Ik heb me vaak afgevraagd waarom de persoonlijke keuzes van een ander je soms zo erg kunnen storen. Is het omdat het stoort dat de ander niet op jou lijkt? Dat de ander je niet bevestigt in je eigen gelijk?”

“Ik ben het product van dit land zolang ik succesvol ben maar het product van een ander land zodra ik faal.”

Dit boek kan je helpen om van een afstandje te kijken naar de processen, gedachtes en emoties die gepaard gaan met vooroordelen en vergeving. En om de gelijkenissen en verschillen met je eigen leven te bekijken. Een ontzettend belangrijke zaak, in mijn ogen.

“Ik wil dat hij weet dat hij kan zwemmen. Dat de stroom soms heel sterk kan zijn, maar dat hij ertegenin kan zwemmen. We moeten nu zwemmen, anders wacht ons de waterval.”